Αρχαία:Θεωρία Γραμματικής -Συντακτικού

Μέλλοντας και Αόριστος ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων

 

Ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα λέγονται αυτά που ο χαρακτήρας του θέματός του (δηλαδή ο τελευταίος φθόγγος του θέματος) είναι -μ-, -ν-, -λ-, -ρ-. Π.χ. νέμω, φθείρω, ἀγγέλλω κ.τ.λ. Τα ρήματα αυτά σχηματίζουν το μέλλοντά τους χωρίς το χαρακτηριστικό -σ- των ομαλών ρημάτων (λύσω < λύω): νεμῶ, φθερῶ, ἀγελλῶ. Ο μέλλοντας αυτός κλίνεται όπως ο ενεστώτας των ρημάτων ποιέω, ποιῶ:


Ε.Φ: νεμῶ, νεμεῖς, νεμεῖ, νεμοῦμεν, νεμεῖτε, νεμοῦσι.

Μ.Φ.: νεμοῦμαι, νεμεῖσαι, νεμεῖται, νεμούμεθα, νεμεῖσθε, νεμοῦνται

Διακρίνουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις:

1Α.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει ε, ι, υ, τότε ο μέλλοντας σχηματίζεται με απλή μετάθεση του τόνου στη λήγουσα

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Νέμω

νεμῶ

ἀμύνω

ἀμυνῶ

Κρίνω

κρινῶ

μένω

μενῶ

 

1Β.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει ε, ι, υ που ακολουθείται από διπλό -λλ-, τότε εκτός από τη μετάθεση του τόνου στη λήγουσα, χάνεται και το ένα -λ-. Τον ίδιο κανόνα ακολουθούν και τα ρήματα σε -άλλω.

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Στέλλω

στελῶ

ποικίλλω

ποικιλῶ

ἀγγέλλω

ἀγγελῶ

πάλλω

παλῶ

 

1Γ.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ει- ή -αι- χάνεται το -ι- της διφθόγγου

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Ενεστώτας

Μέλλοντας

Φθείρω

φθερῶ

σπείρω

σπερῶ

Μιαίνω

μιανῶ

καθαίρω

καθαρῶ

 

Ο αόριστος των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων

Σχηματίζεται επίσης χωρίς το γνωστό -σ- των ομαλών ρημάτων (λ.χ. ἔλυσα < λύω). Ωστόσο οι καταλήξεις του είναι ομαλές. Διακρίνουμε τις ακόλουθες περιπτώσεις:

1Α.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -υ- ή -ι- ή -ει-, αυτό διατηρείται (με την προσθήκη φυσικά της συλλαβικής ή χρονικής αύξησης στην αρχή του ρήματος)

Ενεστώτας

Αόριστος

Ενεστώτας

Αόριστος

Κρίνω

ἔκρινα

ἀμύνω

ἤμυνα

Σύρω

ἔσυρα

σπείρω

ἔσπειρα

 

1Β.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ε-, μετατρέπεται σε -ει-.

Ενεστώτας

Αόριστος

Ενεστώτας

Αόριστος

Μένω

ἔμεινα

νέμω

ἔνειμα

 

1Γ.Όταν στην παραλήγουσα υπάρχει -ε-, το οποίο ακολουθείται από δύο -λλ-, τότε γίνεται κανονικά -ει-, αλλά χάνεται επιπλέον το ένα -λ-.

Ενεστώτας

Αόριστος

Ενεστώτας

Αόριστος

Στέλλω

ἔστειλα

ἀγγέλλω

ἤγγειλα

 

1Δ.Τα ρήματα σε -ίλλω χάνουν το ένα -λ-.

Ενεστώτας

Αόριστος

Ποικίλλω

ἐποίκιλα

 

1Ε.Τα ρήματα σε -άλλω κάνουν συνήθως -ηλα (με ένα -λ-): πάλλω → ἔπηλα. Όμως το ψάλλω κάνει ἔψαλα.

1ΣΤ.Τα ρήματα σε -αίνω κάνουν τον αόριστο σε -ανα, όταν πριν το -αίνω υπάρχει ι, ε ή ρ.

Ενεστώτας

Αόριστος

Ενεστώτας

Αόριστος

Μαραίνω

ἐμάρανα

Μιαίνω

ἐμίανα

Λεαίνω

ἐλέανα

 

 

 

1Ζ.Τα ίδια ρήματα στις άλλες περιπτώσεις κάνουν τον αόριστο σε -ηνα.

Ενεστώτας

Αόριστος

Ενεστώτας

Αόριστος

Φαίνω

ἔφηνα

σημαίνω

ἐσήμηνα

 

1Η.Τα σε -αίρω κάνουν συνήθως αόριστο σε -ηρα. Π.χ. το καθαίρω κάνει αόριστο ἐκάθηρα. Ομοίως το γεραίρω κάνει ἐγέρηρα.

 

Πίνακας των συνηθέστερων υγρόληκτων και ενρινόλητων ρημάτων

 

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ

ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

ΑΟΡΙΣΤΟΣ

ἀγγέλλω
ἀγγέλλομαι

ἀγγελῶ
ἀγγελοῦμαι

ἤγγειλα
ἠγγειλάμην

αἴρω
αἴρομαι

ἀρῶ
ἀροῦμαι

ἦρα
ἠράμην

ἀμύνω
ἀμύνομαι

ἀμυνῶ
ἀμυνοῦμαι

ἤμυνα
ἠμυνάμην

βάλλω
βάλλομαι

βαλῶ
βαλοῦμαι

ἔβαλον (αόρ.β΄)
ἐβαλόμην (αόρ.β΄)

ἐγείρω

ἐγερῶ

ἤγειρα

καθαίρω
καθαίρομαι

καθαρῶ
καθαροῦμαι

ἐκάθηρα
ἐκαθηράμην

κλίνω

κλινῶ

ἔκλινα

κρίνω
κρίνομαι

κρινῶ
κρινοῦμαι

ἔκρινα
ἐκρινάμην

κτείνω

κτενῶ

ἔκτεινα

μαραίνω

μαρανῶ

ἐμάρανα

μένω

μενῶ

ἔμεινα

μιαίνω

μιανῶ

ἐμίανα

νέμω
νέμομαι

νεμῶ
νεμοῦμαι

ἔνειμα
ἐνειμάμην

ὀδύρομαι

ὀδυροῦμαι

ὠδυράμην

σημαίνω
σημαίνομαι

σημανῶ
σημανοῦμαι

ἐσήμηνα / ἐσήμανα
ἐσημηνάμην

σπείρω
σπείρομαι

σπερῶ
σπαρήσομαι (παθ. μέλλ.β΄)

ἔσπειρα
ἐσπειράμην

στέλλω
στέλλομαι

στελῶ
στελοῦμαι

ἔστειλα
ἐστειλάμην

σφάλλω
σφάλλομαι

σφαλῶ
σφαλοῦμαι

ἔσφηλα / (ἔσφαλα)
ἐσφάλην (παθ. αόρ. β΄)

τείνω
τείνομαι

τενῶ
τενοῦμαι

ἔτεινα
ἐτεινάμην

τέμνω
τέμνομαι

τεμῶ
τεμοῦμαι

ἔτεμον (αόρ.β΄)
ἐτεμόμην (αόρ.β΄)

ὑγιαίνω

ὑγιανῶ

ὑγίανα

φαίνω
φαίνομαι

φανῶ
φανοῦμαι

ἔφηνα
ἐφηνάμην

φθείρω

φθερῶ

ἔφθειρα

φθείρομαι

φθεροῦμαι

ἐφθάρην (παθ.αόρ.β΄)

 

 

Ενεργητικός και μέσος μέλλοντας

βαλ- 

βαλ- εῖς

βαλ- εῖ

βαλ- οῦμεν

βαλ- εῖτε

βαλ- οῦσιν

όπως και τo ποιῶ

βαλ-οῦμαι

βαλ-εῖ (ῇ)

βαλ-εῖται

βαλ -ούμεθα

βαλ -εῖσθε

βαλ-οῦνται

Ο ενεργητικός και μέσος μέλλοντας των ενρινόληκτων και υγρόληκτων σχηματίζεται από το ρηματικό θέμα και με τις καταλήξεις - και -οῦμαι, π.χ.

βάλλω> βαλ, βαλοῦμαι
σφάλλω > σφαλῶ, σφαλοῦμαι
σημαίνω > σημανῶ, σημανοῦμαι

Ενεργητικός και μέσος αόριστος α

Τα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον αόριστο άσιγμο (χωρίς -σ-) σε -α, -άμην.    

✦ Κατά τον σχηματισμό της οριστικής του αορίστου το φωνήεν που προηγείται του ένρινου ή υγρού ρηματικού χαρακτήρα μεταβάλλεται σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα:

 ᾱ (μετά από ε, ι, ρ)

π.χ. μαραίνω (θ. μαρᾰν-)

ἐ-μάρᾱν-α

 η

π.χ. φαίνω (θ. φᾰν-)

ἔ-φην-α

ε  ει

π.χ. ἀγγέλλω (θ. ἀγγελ-)

ἤγγειλ-α

 ῑ

π.χ. κρίνω (θ. κρῐν-)

ἔ-κρῑ ν-α

 ῡ

π.χ. ἀμύνω (θ. ἀμῠν-)

ἤμῡν-α

Σχηματισμός άλλων εγκλίσεων

υποτακτική

 

νείμ

-

ω

 

 

νείμ

-

ωμαι

 

ευκτική

 

νείμ

-

αιμι

 

 

νειμ

-

αίμην

 

προστακτική

 

νεῖμ

-

ον (β΄εν.)

 

 

νεῖμ

-

αι (β΄εν.)

 

απαρέμφατο

 

νεῖμ

-

αι

 

 

νείμ

-

ασθαι

 

μετοχή

 

νείμ

-

ας

 

νείμ

-

ασα

 

νεῖμ

-

αν

 

 

 

 

νειμ

-

άμενος/η/ον

 

   

 

Ενεργητική φωνή

 

 

Οριστική

 

Υποτακτική

 

Ευκτική

 

Προστακτική

 

Απαρφ.

 

Μετοχή

νειμα

νειμας

νειμε

νείμαμεν

νείματε

νειμαν

νείμω

νείμς

νείμ

νείμωμεν

νείμητε

νείμωσι

νείμαιμι

νείμαις

νείμαι

νείμαιμεν

νείμαιτε

νείμαιεν

---------

νεμον

νειμάτω

---------

νείματε

νειμάντων

νεμαι

νείμας

νείμασα

νεμαν

               

 

Μέση φωνή

Οριστική

Υποτακτική

Ευκτική

Προστακτική

Απαρφ.

Μετοχή

νειμάμην

νείμω

νείματο

νειμάμεθα

νείμασθε

νείμαντο

νείμωμαι

νείμ

νείμηται

νειμώμεθα

νείμησθε

νείμωνται

νειμαίμην

νείμαιο

νείμαιτο

νειμαίμεθα

νείμαισθε

νείμαιντο

------------

νεμαι

νειμάσθω

------------

νείμασθε

νειμάσθων

νείμασθαι

νειμάμενος

νειμαμένη

νειμάμενον

 

Ακολουθήστε μας

Log in

Ε! Πριν φύγεις...

Κάνε εγγραφή στο Newsletter της Φιλολογικής γωνιάς για να λαμβάνεις πρώτος νέα, κρυφό υλικό, ενημερώσεις και πολλά άλλα!